به گزارش سلامت نیوز به نقل از ایران، گردشگری سلامت امروز یکی از مهمترین و رقابتیترین شاخههای گردشگری در جهان به شمار میرود؛ حوزهای که تلفیقی از توان پزشکی، زیرساختهای گردشگری، اعتماد بینالمللی و مدیریت یکپارچه را میطلبد. جمهوری اسلامی ایران با برخورداری از سرمایه انسانی متخصص، خدمات درمانی باکیفیت و هزینههای رقابتی، طی سه دهه گذشته بهتدریج جایگاهی قابل توجه در این عرصه پیدا کرده است، هرچند مسیر طیشده همواره خطی و بدون چالش نبوده است. در برنامه هفتم پیشرفت، سهمی 6 میلیارد دلاری برای حوزه درآمدهای کسب و کارهای گردشگری سلامت پیشبینی شده است که نشان از درجه اهمیت و نگاه ویژه دولت به این بخش دارد.
شکلگیری تدریجی
گردشگری سلامت در ایران
اگر به عقب بازگردیم، در دهه ۱۳۷۰ و حتی بخشهایی از دهه ۱۳۸۰، گردشگری سلامت در ایران بیشتر یک پدیده غیررسمی و خودجوش بود. بیماران خارجی، عمدتاً از کشورهای همسایه، بهواسطه شناخت شخصی از پزشکان ایرانی یا توصیه اطرافیان برای درمان وارد کشور میشدند. در آن مقطع نه سازوکار مشخصی برای مدیریت این سفرها وجود داشت و نه چهارچوبی برای هماهنگی میان حوزه درمان و گردشگری. با ورود به دهه ۱۳۹۰، نگاه سیاستگذار به این حوزه تغییر کرد. گردشگری سلامت بهعنوان یک فرصت اقتصادی و دیپلماسی نرم مورد توجه قرار گرفت و اولین تلاشها برای ساماندهی آن آغاز شد. در این دوره برخی بیمارستانها بهصورت هدفمند به جذب بیماران خارجی پرداختند و شرکتها و دفاتر تسهیلگر درمان شکل گرفتند. با وجود این نبود سیاست واحد، ضعف در بازاریابی بینالمللی و ناهماهنگی میان دستگاههای متولی مانع از بهرهبرداری کامل از ظرفیتها میشد.
رشد، وقفه و بازتعریف مسیر
در نیمه دوم دهه ۱۳۹۰ گردشگری سلامت ایران وارد مرحله رشد شد. افزایش شهرت پزشکان ایرانی در برخی رشتههای تخصصی مانند جراحیهای زیبایی، ناباروری، چشمپزشکی، دندانپزشکی پیشرفته، پیوند اعضا، ارتوپدی و قلب، موجب افزایش تعداد بیماران خارجی شد. ایران بهتدریج به مقصدی شناختهشده در منطقه برای درمان باکیفیت و هزینه مناسب تبدیل شد.
با وجود این، دو عامل مهم این روند را دچار وقفه کرد: اول همهگیری کرونا که در عمل جریان سفرهای بینالمللی را متوقف ساخت و دوم، تشدید برخی تنشها و فضای رسانهای منفی که بر تصمیم بیماران خارجی اثر گذاشت. این تحولات نشان داد گردشگری سلامت، برخلاف تصور رایج، صرفاً یک موضوع پزشکی نیست و بهشدت از ثبات، تصویر مقصد و اعتماد بینالمللی تأثیر میپذیرد. پس از عبور از این دوره، ضرورت بازتعریف مسیر بیش از پیش احساس شد. برهمین اساس رویکرد جدید وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی بر ساماندهی، شفافسازی و یکپارچهسازی این حوزه متمرکز شد.
زیرساختهای موجود؛
مزیتها و کاستیها
امروز ایران از منظر توان پزشکی، در موقعیت مناسبی قرار دارد. شبکه گسترده بیمارستانها و مراکز درمانی، پزشکان متخصص با دانش و تجربه بینالمللی و هزینههای درمانی رقابتی، از مهمترین مزیتهای کشور در گردشگری سلامت هستند. در بسیاری از رشتهها، کیفیت خدمات ارائهشده در ایران قابل رقابت با مقاصد مطرح منطقهای و حتی جهانی است. اکنون بیش از 300 بیمارستان موفق به دریافت مجوز IPD با بخش بیماران بینالمللی شدهاند و بیش از 2 هزار مرکز «اسپا درمانی» با خواص بیبدیل پزشکی در ایران وجود دارد. همچنین حدود 4 هزار کلینیک و بیش از 6 هزار و 400 مرکز توانبخشی به ارائه خدمات بینالمللی میپردازند.
در کناراین مزیتها، زیرساختهای پشتیبان گردشگری سلامت نیز طی سالهای اخیر تقویت شدهاند. شکلگیری شرکتهای تخصصی گردشگری سلامت، توسعه خدمات اقامتی متناسب با نیاز بیماران و همراهان و بهبود نسبی فرآیندهای پذیرش بیماران خارجی از جمله اقدامات مثبت این دوره بوده است. با وجود این، باید واقعبین بود. هنوز در برخی بخشها با چالشهایی مواجه هستیم؛ از جمله ناهماهنگیهای نهادی، ضعف در ارائه اطلاعات شفاف و رسمی به بیماران خارجی، نبود نظام ارجاع بینالمللی منسجم و تفاوت سطح خدمات در مراکز مختلف. فقدان نظام بیمهای بینالمللی و این قبیل کاستیها ایجاب میکرد که سیاستگذاری این حوزه وارد مرحلهای جدید و ساختاریافته شود.
ایجاد سامانه
جامع گردشگری سلامت
در همین راستا، یکی از اقدامات مهم و زیربنایی، رونمایی از سامانه جامع گردشگری سلامت ایران بود. این سامانه جامع با هدف ایجاد یک مرجع رسمی، شفاف و قابل اعتماد برای معرفی ظرفیتهای درمانی و گردشگری کشور طراحی شد. بیماران خارجی از طریق این سامانه میتوانند به اطلاعات معتبر درباره مراکز درمانی مجاز، خدمات قابل ارائه، فرآیندهای درمان و مسیرهای رسمی ورود به کشور دسترسی داشته باشند.سامانه جامع گردشگری سلامت، علاوه بر تسهیل دسترسی بیماران، نقش مهمی در مقابله با واسطهگریهای غیررسمی، افزایش شفافیت و ارتقای اعتماد بازارهای هدف ایفا میکند. این اقدام را میتوان یکی از نقاط عطف در حرکت ایران به سمت حکمرانی منسجم در گردشگری سلامت دانست.
تصویب شعار و خط مشی ملی گردشگری سلامت
همزمان با این اقدام، شعار و خط مشی ملی گردشگری سلامت نیز با مشارکت دستگاههای ذیربط تصویب شد؛ اقدامی که بهمعنای عبور از نگاه جزیرهای و حرکت به سمت رویکردی واحد و هدفمند است. تعیین شعار و خط مشی، کمک میکند پیام ایران در بازارهای بینالمللی شفاف، منسجم و قابل فهم باشد و فعالان این حوزه در چهارچوبی مشخص فعالیت کنند.
این خط مشی بر چند اصل کلیدی ارتقای کیفیت خدمات، صیانت از حقوق بیمار، شفافیت فرآیندها، تقویت برند ملی گردشگری سلامت و تعامل مؤثر میان بخش درمان و گردشگری با شعار جهانی
IRAN: HEALTH MEETS HERTITAGE استوار شده است. بدون چنین چهارچوبی، امکان رقابت پایدار با کشورهای پیشرو در این حوزه وجود نخواهد داشت.
جایگاه کنونی ایران
در گردشگری سلامت
امروز ایران یکی از بازیگران مهم گردشگری سلامت در منطقه محسوب میشود. سهم گردشگری سلامت از کل گردشگران ورودی کشور قابل توجه است و در برخی سالها، این بخش به یکی از پایدارترین جریانهای گردشگری تبدیل شده است. مزیت هزینه، تخصص پزشکی و نزدیکی فرهنگی به کشورهای هدف، همچنان نقاط قوت ایران هستند. باید اذعان کرد که فاصله معناداری با مقاصد پیشروی جهانی وجود دارد؛ کشورهایی مانند ترکیه، هند و برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس با سرمایهگذاری گسترده، بازاریابی حرفهای و برندینگ هدفمند، سهم بیشتری از بازار جهانی را به خود اختصاص دادهاند. ایران برای ارتقای جایگاه خود، نیازمند تداوم اصلاحات، سرمایهگذاری و اعتمادسازی است.
چشمانداز پیشرو
نگاه ما به آینده گردشگری سلامت، نگاهی واقعبینانه اما امیدوارانه است. هدف، صرفاً افزایش عدد گردشگران نیست، بلکه ارتقای کیفیت، پایداری و اعتبار بینالمللی این حوزه است. با تکیه بر ابزارهایی مانند پرتال جامع گردشگری سلامت، اجرای خط مشی ملی، تقویت دیپلماسی گردشگری و حمایت از بخش خصوصی، میتوان مسیر رشد متوازن را دنبال کرد.
گردشگری سلامت میتواند یکی از پیشرانهای اقتصاد گردشگری ایران باشد؛ مشروط بر آنکه با برنامهریزی دقیق، هماهنگی نهادی و نگاه بلندمدت دنبال شود. این مسیر، اگرچه چالشبرانگیز است، اما ظرفیتهای ایران برای موفقیت در آن انکارناپذیر است.
نظر شما